درمان اعتیاد

شاید بتوان گفت اعتیاد به عنوان یک بیماری، بیش از هر بیماری دیگر روانxadپزشکی علاوه بر ابعاد جسمی و روانxadشناختی واجد ابعاد اجتماعی و خانوادگی است. در راستای این مهم، مددکار اجتماعی که یکی از اعضای ثابت گروه درمان اعتیاد در همه کشورهای پیشرفتة دنیاست، میxadتواند با تکیه بر دانش علمی خدمات ارزندهxadای به مددجویان خود ارایه نماید. در مرکز درمان سوءمصرف مواد ققنوس علاوه بر خدمات درمانی: روانxadپزشکی، پزشکی، پرستاری و روانxadشناسی؛ خدمات گسترده مددکاری نیز به مراجعان عزیز ارایه میxadگردد.

1- انجام مشاوره و ارایه آگاهی لازم در مورد شرایط درمان به بیماران و خانوادهxadها در بدو ورود به درمان

شایان ذکر است در بدو ورود به درمان سؤالxadهای زیادی ذهن خانوادهxadها را به خود مشغول ساخته است آنان با دغدغهxadهای زیادی روبرو هستند و در این زمینه نیاز دارند مشاوره و کمکxadهای لازمی را نیز دریافت نمایند. بدیهی است که مشاوره با مددکار اجتماعی و اطلاع از شرایط و روند درمان میxadتواند شرایط مناسبxadتر و بهتری برای درمان ایجاد نماید.

باید به این موضوع توجه داشت که در صورتی که اعضای نزدیک خانواده بیمار آموزشxadهای لازم را ببیند بهتر میxadتواند به فرد بیمارکمک کند و فضای سالمxadتری را برای وی فراهم آورد. اعضای خانواده باید خود را درگیر فرآیند درمان نمایند و اطلاعاتش را درباره اعتیاد، رفتار فرد، چگونگی برخورد با آن افزایش دهد، اگر این آموزشxadها به موقع داده شود، هم اعضای خانواده با کیفیت بالاتری به زندگی خود ادامه خواهند داد و هم در موفقیت درمان بیمار مؤثرتر خواهد بود.

2- مصاحبه انگیزشی (Motivational Interviewing)

تقریباً اکثر مراجعان انگیزة لازم برای ترک را ندارند و به نوعی برای شروع درمان دودل هستند. برطرف کردن این دودلی به سمت تغییر شرایط از اساس مصاحبة انگیزشی است. در مصاحبة انگیزشی با تعاملی که مددکار با مراجع برقرار میxadنماید میxadتواند او را از این دودلی در بیاورد. این انگیزة تغییر با پذیرش بیxadقید و شرط بیمار، توانمندسازی او برای تغییر، و ایجاد فضای امن انجام میxadشود.

3- آموزش خانواده برای راغب xadنمودن و دادن انگیزه به بیماران غیرراغب (راغبxadسازی)

همانطور که میxadدانیم اعتیاد بیماری بسیار پیچیدهxadای است چرا که عملکرد مغزی و اجتماعی بیمار را مختل میxadکند. بدلیل آسیبxadهایی که در اثر مصرف مواد در مغز فرد ایجاد میxadگردد، یا یکسری از بیماران واقف به بیماری خود نیستند، و یا هنوز در دوران طلایی مصرف هستند و دلیلی برای ورود به درمان نمیxadبینند. ثابت شده است که اعمال محدودیت و فشارهای منطقی از طرف خانواده برای ورود به درمان و ماندگاری آنها در درمان مؤثر است. مددکار با تقويت اجتماعی وآموزش خانواده جهت تشويق فرد معتاد برای ورود به درمان کمک میxadکند تا با تغييردادن شيوه برخورد با بيمار بتوان او را به درمان وارد نمود.

4- ارایه تشویق با روش «مدیریت مشروط» با هماهنگی سایر اعضای گروه درمان

ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﻣﺸﺮوط ﯾﮑﯽ از ﻣﺪاﺧﻼت ﻣﻮﺟﻮد در درﻣﺎن اﻋﺘﯿﺎد اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺒﻨﺎي آن رﻓﺘﺎردرﻣﺎﻧﯽ و ﻓﺮاﯾﻨﺪﻫﺎي ﺷﺮﻃﯽxadﺳﺎزي اﺳﺖ. این مداخله درمانی با وجود سادگی انگیزه افراد را برای بهبودی و حضور در درمان افزایش میxadدهد. در این شرایط به افراد به دلیل عملکرد خوبشان امتیاز داده میxadشود و افراد تلاش میxadکند تا با کسب این امتیازات خود را به دیگر اعضای گروه برساند و مزایای این امتیازات بهرهxadمند گردند.

5- آموزش فردی مهارتxadهای اجتماعی به مراجعان

گاهی اوقات مراجعهxadکنندگان نیاز به مشاورهxadهای بیشتر و تخصصیxadتر در زمینهxadهای مختلف مانند روانشناسی اجتماعی و آموزش مهارتxadهای لازم برای ارتباطات بینxadفردی دارند. علاوه بر این حضور دائمی مددکار اجتماعی در کلینیک این فضا را برای افراد بوجود میxadآورد تا هر زمانی که نیاز بود و دچار مشکل بین فردی یا خانوادگی شدند، مراجعه داشته باشند.

6- آموزش خانواده

تیم درمانی فقط چند ساعت در هفته با مراجع ملاقات دارند و مراجعان اکثر اوقات وقت خود را با خانواده سپری میxadنماید، پس اعضای خانواده میxadتوانند نقش کلیدی و تعیینxadکنندهxadای در فرایند درمان داشته باشد.

مرکز درمان سوءمصرف مواد ققنوس این فضا را فراهم نموده که خانوادهxadها هم به صورت فردی و هم به صورت گروهی آموزشxadهایی را ببینند تا بتوانند کمک بیشتر و بهتری را در این فرایند داشته باشند.

7- برگزاری کلاسxadهای آموزشی گروهی

بعد از اینکه مراجع چند جلسه رواندرمانی خود را به صورت انفرادی گذراند، میxadتواند با آمادگی بهتری وارد جلسات آموزشی گروهی گردد؛ در حقیقت آموزش گروهی مکمل جلسات فردی میxadباشد. تعامل با سایر افراد گروه (که موفقیت بیشتری در درمان داشتهxadاند) نیز میxadتواند تاثیر مثبتی در روند بهبودی داشته باشد. در این جلسات آموزشxadهایی از قبیل کنترل خشم، مدیریت وسوسه، مدیریت استرس، روش حل مساله و ..... انجام میxadشود.

8- برگزاری جشن پرهیز از مصرف مواد برای بیماران

در مرکز درمان سوءمصرف مواد برای افرادی که دورة پرهیز بالایی را تجربه میxadنمایند، در فرایند درمان جشن پرهیز از مصرف مواد برگزار میxadگردد. در این جشن از سایر بیماران، و اعضای خانواده آنان دعوت به عمل میxadآید تا از نزدیک شاهد موفقیت و بهروزی عزیزان خود باشند. این جشن برای مصرفxadکنندگان ماده محرک هر شش ماه، و برای مصرفxadکنندگان مادة مخدر هر یک سال برگزار میxadگردد.

9- برگزاری تورهای تفریحی، گردشگری و آموزشی برای مراجعان محترم

یکی از برنامهxadهایی که میxadتواند در درمان اعتیاد و برگشت فرد به جامعه مثمرثمر باشد، فراهم آوردن فرصتxadهای تفریحی رفاهی است. این سفرهای یک روزه که با هماهنگیxadهای خود مراجعان انجام میxadشود، میxadتواند نقش بسزایی در روحیة افراد داشته باشد و روند درمان بیماران را تسهیل کند. این تورهای آموزشی هر سه ماه یکبار در انتهای هر فصل برگزار میxadگردد.

10- پیگیری عدم مراجعة بیماران به کلینیک

بسیار شایع است که بیماران تحت درمان برای سوءمصرف مواد اقدام به قطع درمان خود میxadنمایند؛ قطع درمان در صورت عدم پیگیری سریع و از طولانی شدن آن، میxadتواند موجب عود علایم اعتیاد و بازگشت بیمار به رفتارهای مخرب قبلی گردد. در این راستا در صورت تأخیر در مراجعه بیماران، مددکار کلینیک سریعاً اقدام به پیگیریxadهای لازم نموده و تلاش میxadکند تا بیمار را به درمان باز گرداند. این پیگیریxadها موجب دلگرمی برای مراجعان محترم و همچنین خانوادهxadهای آنان نیز میxadگردد.

11- ارجاع بیمارانی که نیاز به خدمات بستری دارند.

گاهی پیش میxadآید افرادی به کلینیک مراجعه میxadنمایند، شرایط درمان سرپایی را ندارند و با توجه علائم و شرایط نیز نیاز به بستری پیدا میxadکنند. که در این زمینه نیز میxadتوانند اطلاعات دقیق وکاملی را از طریق مددکاری دریافت نمایند ومقدمات لازم و هماهنگی برای بستری آنها فراهم گردد.

الهام میری